Een AI-tool dat een vloeiende conclusie schrijft met een ECLI-nummer dat nergens op slaat — dat is geen randgeval, dat is hoe deze modellen werken. Ze halen geen jurisprudentie op. Ze voorspellen hoe juridische taal eruit hoort te zien, en een verzonnen arrest ziet er net zo overtuigend uit als een echt.
Dat valt op het verkeerde moment op: als de wederpartij je verwijzing natrekt, of erger, als de rechtbank ontdekt dat je kernuitspraak niet bestaat. Ik heb vijf jaar geprocedeerd voordat ik tools ging bouwen; de reputatieschade van één verzonnen bron is niet in verhouding tot de tijd die je ermee dacht te besparen.
De fout zit niet in het model. De fout zit in de opdracht: je geeft AI de ruimte om zelf te bepalen wat het recht is. Haal die ruimte weg en het probleem verdwijnt.
Het principe: jij levert het recht aan
In AI-systemen betekent RAG (retrieval-augmented generation) dat het systeem eerst relevante bronnen ophaalt en pas daarna een antwoord genereert op basis van díe bronnen. Je kunt dat principe handmatig toepassen, zonder enige techniek:
- Jij doet het onderzoek en kiest de arresten en wetsartikelen.
- Jij geeft die bronnen aan AI, samen met je feiten.
- Jij zegt precies waarvoor elke bron gebruikt mag worden.
- AI past die bronnen toe op je feiten en structureert het betoog.
- Jij controleert en redigeert.
AI bepaalt nooit wat het recht is. Het kan geen jurisprudentie citeren die je niet hebt gegeven. Daarmee is de hallucinatie weg — niet ingeperkt, weg.
De prompt
De meeste mensen lopen vast op het derde blok: het recht. Wees daar streng. Noem elke bron, elk ECLI-nummer, en waarvoor het dient.
Je schrijft de juridische argumentatie van een conclusie van antwoord
namens koper (gedaagde). Verkoper vordert betaling van € 180.000 voor
op maat gemaakte machines en stelt dat de drie weken vertraging koper
niet het recht gaf de betaling op te schorten.
TOON EN VORM:
- Nederlandse processtijl, genummerde paragrafen
- Focus op contractuitleg en toepassing op de feiten
- Lengte: 800-1000 woorden
DE FEITEN:
[feiten: koopovereenkomst 1 maart 2024, "levering uiterlijk 1 juni
2024", geen beding dat hiervan een fatale termijn maakt; melding van
vertraging op 15 mei wegens faillissement toeleverancier; levering
22 juni; koper neemt af, installeert, neemt in productie; weigert twee
maanden later de slottermijn]
HET RECHT (CRUCIAAL — VOLG DIT EXACT):
Uitgangspunt: het noemen van een leverdatum maakt daarvan niet
automatisch een fatale termijn, tenzij het contract dat bepaalt of de
omstandigheden dat duidelijk maken.
Citeer UITSLUITEND de volgende bronnen:
- [HR-arrest, ECLI:NL:HR:JJJJ:XXXX]: voor het beginsel dat leverdata
niet automatisch fatale termijnen zijn
- [Hof-arrest, ECLI:NL:GHXXX:JJJJ:XXXX]: voor het beginsel dat het
aanvaarden van een te late prestatie een beroep op wezenlijke
tekortkoming uitsluit
- Art. 6:265 BW
Citeer GEEN andere bronnen. Zoek GEEN aanvullende jurisprudentie.
Stel GEEN alternatieve kaders voor.
HET BETOOG:
Onze stelling: de leverdatum was geen fatale termijn, dus de
vertraging levert geen tekortkoming op die opschorting rechtvaardigt.
Bovendien heeft koper door af te nemen, te installeren en in productie
te nemen de te late prestatie aanvaard. Het juiste middel is, zo nodig,
een aparte schadevordering — niet het inhouden van de koopprijs voor
aanvaarde, functionerende goederen.Voor en na
Vóór AI in beeld komt, doe je het werk dat alleen jij kunt doen: de relevante Hoge Raad-arresten en lagere rechtspraak zoeken op rechtspraak.nl, de wetsartikelen erbij, controleren of het nog geldend recht is, je betoog in twee, drie alinea’s uitschrijven.
Dan pas de prompt. AI is goed in wat daarna komt — een gevestigd beginsel toepassen op feiten, structureren volgens Nederlandse conventies, een consistente formele toon. Het is niet goed in onderzoek doen, bepalen wat het recht is, of een citaat verifiëren. Die taken houd je bij je.
Na het concept: loop de ECLI’s na, controleer of de stellingen kloppen met wat de uitspraken werkelijk zeggen, redigeer voor nadruk. Dat is snel, want je hebt de bronnen zelf al gelezen.
Het komt neer op één regel: geef AI nooit zeggenschap over het recht. Jij zegt wat het recht is. AI laat zien hoe het op jouw zaak past.